„Ziołolecznictwo”

Poradnik dla lekarzy

pod redakcją

doc. dr hab. Aleksandra Ożarowskiego

Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1962, Wydanie III

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Spondyloarthritis ankylopoetica

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest przewle­kłą chorobą zajmującą stawy krzyżowo-biodrowe, stawy drob­ne kręgosłupa i tkanki okołokręgosłupowe. Proces prowadzi do zwapnienia więzadeł kręgosłupa i do następowego jego usztywnienia. Etiologia choroby nie jest znana. Choroba oprócz kręgosłupa atakuje często stawy obwodowe kończyn, prowa­dząc do zniszczeń i usztywnień. W przebiegu choroby często dochodzi do zapalenia tęczówki. Kryteria diagnostyczne usta­lone na sympozjum w Rzymie są następujące:

1)  ból i sztywność okolicy lędźwiowej utrzymujące się trwa­le ponad 3 miesiące;

2)  ból i sztywność w obrębie klatki piersiowej;

3)   ograniczenie   ruchomości   lędźwiowego   odcinka   kręgo­słupa;

4)   ograniczenie ruchomości klatki piersiowej;

5)  przebyte lub istniejące obecnie zapalenie tęczówki;

6)   objawy rtg zmian   zapalnych   stawów krzyżowo-biodrowych.

Ponieważ przyczyna choroby nie jest znana, stosuje się le­czenie objawowe. Zadaniem jego jest zmniejszenie   objawów zapalnych, zapobieżenie trwałemu i nieodwracalnemu kalectwu oraz usprawnianie już istniejących ograniczeń w ukła­dzie ruchu.

Pierwszy cel osiągamy przez stosowanie preparatów prze­ciwzapalnych, jak: Metindol, Ibuprofen itp. Drugi i trzeci przez ułożenie chorego na równym, nie uginającym się łóżku lub tapczanie z niewielką poduszeczką pod głową oraz przez stałe i systematyczne wykonywanie ćwiczeń gimnastycznych, do­stosowanych do okresu i stanu zaawansowania choroby.

U chorych na Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (zzsk) dobre wyniki daje stałe picie naparu z liści melisy. Związki zawarte w tych liściach zapobiegają zaostrzeniom choroby i niejednokrotnie chory przez długi okres czasu, wy­konując codziennie ćwiczenia usprawniające, nie potrzebuje zażywać leków przeciwbólowych. Zaleca się pełnowartościo­wą dietę, obfitującą w jarzyny i owoce, jak również witaminy. W okresie wiosny zaleca się picie przez okres ok. 4 tygodni surowego soku z liści młodych pokrzyw, po kieliszku 3 razy dziennie. Podobnie można pić surowy sok wyciśnięty z liści mniszka (umytych i zmiażdżonych). Zaleca się herbatki z ziół zawierających witaminę B i C oraz prowitaminę A.

R_P.
Fl. Verbasci
Fr. Sambuci
Fr. Rosae
Fr. Sorbi
Fol. Urticae                                  aa 20,0
M.f. species D.S.  

Łyżkę   rozdrobnionych   ziół   zalać szklanką  wrzątku,  przykryć   i  postawić na 30 min. Pić 3 razy dziennie po szklan­ce  tak  przyrządzonego  naparu.

Rp.
Herb. Anserinae
Fol. Ribis nigri
Rhiz. Agropyri
Fr. Rosae                                      aa 30,0
M.f. species
D.S. Pić 2—3 szklanki dziennie odwaru z łyżki ziół na szklankę wody.

Miejscowo stosuje się masaże oraz wcierania mazideł wy­wołujących miejscowe przekrwienie skóry i łagodzących bóle.

Rp.
Linim. Capsici comp.                      lag. I
D.S.   Wcierać   raz   dziennie   w   bolące miejsce. Mazidło to działa silnie drażniąco i silnie rozgrzewająco.

Rp.
Linim. Chlorolormii therebinth.       lag. I 
D.S. Zewnętrznie.

Mazidło zawiera olejek terpentynowy, działający drażniąco, chloroform, działający znieczulająco, i olej z liści lulka.

Gimnastyka usprawniająca w połączeniu z leczeniem bal­neologicznym są podstawą leczenia. Poza uzdrowiskiem można przeprowadzać leczenie kąpielami w domu lub ambulatoryjnie w przystosowanych zakładach. Metody i rodzaje zabiegów są przedstawione w rozdziale „Zioła w rehabilitacji chorób na­rządu ruchu". W zzsk zabiegi kąpielowe — zarówno całkowite, jak i częściowe, o odpowiedniej temperaturze, częstotliwości i czasie trwania — można, stosować nawet przy wysokim od­czynie opadania krwinek.

Przy dużych bólach dobre wyniki daje śródskórne wstrzyki­wanie 1% roztworu polokainy wzdłuż bolących części kręgo­słupa. Również śródskórnie można wstrzykiwać preparat Plenosol, który jest wyciągiem z jemioły, przyrządzanym w am­pułkach o coraz większym stężeniu. Wywiera działanie bodź­cowe i przeciwbólowe. Należy przestrzegać kolejności wstrzy­kiwania ampułek, aby nie wywołać zbyt silnego ogólnego odczynu.