Starzy, mądrzy ludzie z okolic Będzina powiadają, że pierwszy polski król Bolesław Chrobry miał wiernego druha i przyjaciela Bende. Tenże rycerz towarzyszył królowi w wojennych wyprawach i w zabawie. W nagrodę obdarował go Bolesław włościami nad rzeką Przemszą. Gdy Benda przejął władanie nad swoją ziemią długo szukał miejsca na wybudowanie bezpiecznej siedziby, aż wreszcie znalazł. Położoną pośród puszczy wysoką, stromą skałę, z której daleki był widok na całą okolicę i płynącą w dole rzekę.
         Trudno było wybrać miejsce, a jeszcze trudniej śmiałe zamysły zrealizować, gdyż brak tu było ludzi do pracy. Kazał więc rycerz spędzić na budowę wolną ludność z okolicznych osad. Wznosili oni w wielkim trudzie kamienne mury, a gdy skończyli, zostali odesłani do domu bez zapłaty. Za tą krzywdą poszły następne tak, że ludność szybko zaczęła złorzeczyć rycerzowi i jego rodzinie. I stało się, dosięgnął okrutnika gniew Boży. Pewnego dnia oderwał się od murów zamku potężny głaz i przygniótł przechodzących obok jego żonę i dzieci. Zrozpaczony Benda przywdział habit mnisi i zamieszkał w pustelni. Zamek zaś i powstałą wokół niego osadę zaczęto nazywać, od miana właściciela, Bendynem. Z czasem Bendyn zamienił się na Będzin i tak zostało do dzisiaj.

     Zamek w Będzinie wzniósł Kazimierz Wielki w połowie XIV wieku. Budowla stanęła zapewne na miejscu wcześniej istniejącego grodu. Wzniesiono ją z kamienia, na planie nieregularnym. Całość obwiedziona była podwójnym murem. W jednym narożniku dziedzińca stanęła wysoka, cylindryczna wieża, a po przeciwnej stronie dziedzińca budynek mieszkalny.
     Gdy kanclerz Jan Zamojski w bitwie pod Byczyną pokonał kandydata na króla arcyksięcia Maksymiliana, ten zrzekł się pretensji do polskiej korony. Rokowania w tej sprawie toczyły się właśnie w Będzinie.
     W 1616 roku, z niewyjaśnionych przyczyn zamek spłonął. Został odbudowany staraniem Andrzeja Dębińskiego. Niestety, nie oparł się wojskom Szwedzkim. Został przez nich zdobyty i zniszczony w 1655 roku. Pomimo podjętych prób odbudowy stopniowo popadał w ruinę. Dopiero w 1836 roku podjęto jego odbudowę z przeznaczeniem na szkołę górniczą. Po wojnie zamek ponownie odrestaurowano. Dziś mieści się w nim muzeum, działa kawiarnia.