Acheron - "Rzeka Smutku", w północnej Grecji. Ponieważ płynie częściowo pod ziemią, uważana była za jedną z pięciu rzek łączących ten świat z podziemnym światem królestwa zmarłych.
Bagna stygijskie - bagna wokół jeziora acheruzyjskiego.
Chaos - "Ziewająca Próżnia". Chaos był ciemną masą, pierwotną pustką kosmiczną, stanem przed uporządkowaniem elementów Wszechświata. Z czasem przedstawiany jako bóg pustej i niezmierzonej przestrzeni podziemnej.
Cornucopia - róg Obfitości kozy Amaltei, z którego wydobywała się nieskończona obfitość Nektaru, ambrozji i owoców.
Egida - tarcza wykonana przez Hefajstosa dla Zeusa, pokrytą skórą kozy Amaltei. Na środku egidy Atena umieściła głowę Meduzy. Według wierzeń tarczą tą bogini miała osłaniać walczących żołnierzy.
Elizjum - "Kraina Jabłek". Pola Elizejskie. Świat pozagrobowy, miejsce, gdzie trafiały dusze ludzi prawych i dobrych, lokowane na krańcach świata lub gdzieś w Hadesie w okolicach siedziby Hadesa. Wejście znajduje się przy Jeziorze Pamięci. Nad Polami Elizejskimi władzę sprawował Kronos. Do Elizjum trafili m.in.: Antygona, Egeusz, Chiron. Nie trzeba było być kimś specjalnym, np. herosem, żeby po śmierci trafić do Elizjum. Decydował o tym Radamantys, Minos i Sarpedon, a wystarczyło być dobrym człowiekiem. Czasem z Pól Elizejskich można było powrócić na Ziemię i przeżyć jeszcze jedno, albo dwa wcielenia. Była to kraina wiecznego dnia, bez mrozów, śniegu. Nigdy tam nie ustają gry, zabawy, muzyka i śpiew.
Erebos, Ereb - część Hadesu znajdująca się za Łąkami Asfodelowymi. Tu znajdował się pałac Hadesa i Persefony. Na obszarze Erebu znajdowała się rzeka Lete i Jezioro Pamięci nad białą topolą ( w rzeczywistości była to Leuke do której zalecał się Hades, i którą przemieniła zazdrosna Persefona). W pobliżu na skrzyżowaniu dróg Minos, Radamantys i Ajakos sprawują rządu nad świeżo przybyłymi.
Eter - siedziba Zeusa i bogów, okrąg niebieski otaczający świat. Oznacza on pierwotną materię wszechświata.
Flegeton - "Płonący". Jedna z pięciu rzek krainy podziemi. Podobno w jej nurtach płynął ciekły ogień. Dopływ Styksu.
Gigantomachia - czyli "Bitwa Gigantów". Bitwa między bóstwami olimpijskimi, a plemieniem gigantów, którzy wyskoczyli z Gai. Olimpijczycy pokonali gigantów. Każdy z walczących starł się z gigantem i zamordował go. Na czele gigantów stanął Atlas, jedyny, który przeżył i za karę musiał dźwigać sklepienie niebieskie na barkach. Wśród Gigantów znajdowali się m.in.: Alkioneus (zabity przez Heraklesa), skrzydlaty, koźli Pallas, który był w jednej wersji ojcem Ateny (przez Atenę), Porfyrion i Athos (Zeus), Mimas (Hefajstos), Klitios (Hekate), Gration (Artemida), Hippolyt (Hermes), Polibotes (Posejdon), Eurytus (Dionizos) i Enkeladus (Atena i Zeus). Wszyscy giganci zostali strąceni do Tartaru.
Hades - państwo zmarłych. Rządził nim Hades wraz z Persefoną. Otoczone z jednej strony rzeką Acheron, a z drugiej, rzeką Styks. Mówiono, że wejście do państwa zmarłych znajdowało się na Tajnaron- przylądku w Lakonii. Grecy lokalizowali Hades na zachodzie, tam gdzie zachodzi Słońce i kończy się życie. W Hadesie mieściły się: Tartar- miejsce kary, Pola Elizejskie- siedziba dusz ludzi prawych, Wyspy błogosławione- gdzie za trzecim razem pojawiały się dusze prawych, Ereb- siedziba boga Hadesa, Łąki Asfodelowe- gdzie błąkały się cienie zmarłych.
Hippokrene - "Końskie źródło". Źródło w gaju muz na Helikonie (Beocja). Wydobyte ze skały uderzeniem kopyta nowo narodzonego Pegaza. Uważane za symbol natchnienia poetyckiego.
Ichor - krew bogów.
Iliada - tytuł wielkiej epopei powstałej około 750 roku p.n.e. Jej autorstwo przypisywane jest Homerowi, ociemniałemu poecie, który miał mieszkać na wyspie Chios na Morzu Egejskim. Iliada opowiada o przebiegu wojny trojańskiej, aż do końca konfliktu, od wycofania się z pola bitwy greckiego herosa Achillesa, do śmierci Hektora. Tytuł epopei pochodzi od Ilionu, alternatywnej nazwy Troi.
Itaka - wyspa na M. Jońskim, ojczyzna Odyseusza.
Jezioro arperuzyjskie, Jezioro acheruzyjskie - jezioro do którego wpływały wszystkie rzeki podziemia.
Kaduceusz, Kerykejon - laska z drzewa laurowego lub oliwki. Wokól trzonu wiły się dwa węże. Wykonał ją Hefajstos dla Hermesa, a on przekazał ją synowi Kerykosowi od którego wywodzi się ród heroldów.
Kakytos, Kokytos - rzeka płaczu i jęku w północnej Grecji, która według antycznych wierzeń wpływała do krainy zmarłych. Niepochowani zmarli mieli przez setki lat wędrować jej brzegiem. Dopływ Styksu.
Koń trojański - olbrzymi, wydrążony w środku model konia, skonstruowany przez Odyseusza, jako narzędzie do wprowadzenia greckiej armii za mury obleganej Troi. Konia postawiono po murami miasta, po czym część floty greckiej udała, że szykuje się do odwrotu. Trojanie przeciągnęli konia za mury miasta, a wówczas, pod osłoną nocy, ukryci w nim greccy wojownicy wyszli i otworzyli bramy miasta dla swych towarzyszy. W wyniku tego podstępu nastąpiło błyskawiczne zniszczenie Troi i całkowite zwycięstwo Greków.
Ksantos - "Żółty". Rzeka w Hadesie.
Lete - "Zapomnienie". Rzeka zapomnienia. Do mycia w jej wodach zmuszano nowo przybyłych do Hadesu (po kąpieli tracili pamięć). Znajdowała się przed pałacem Hadesa i Persefony (po lewej stronie). Nad Lete rośnie biały cyprys.
Łąki asfodelowe - smutne i ponure łąki na terenie Hadesu. Łąki "gdzie dusze herosów krążą bez celu w tłumie mniej znakomitych zmarłych, kwilących jak nietoperze, i gdzie tylko Orion ma jeszcze dosyć zapału, by polować na upiorne jelenie. Każdy z nich wolałby życie wiejskiego parobka od królowania w Tartarze. Jedyną ich przyjemnością są libacje z krwi, którą wylewają żywi. Pijąc ich krew mają niemal wrażenie, że są prawdziwymi ludźmi". Na Łąki asfodelowe trafiały dusze po osądzeniu przez Radamantysa, Ajakosa i Minosa, pod warunkiem, że nie były one ani dobre ani złe.
Nektar i ambrozja - w mitologii greckiej nektar był to napój zapewniający bogom wieczną młodość i piękność. Ambrozja była pokarmem zapewniającym nieśmiertelność. Nektar i ambrozja stanowiły jedyny pokarm bogów greckich. Mogli go spożywać śmiertelnicy jak na przykład Syzyf lub Psyche.
Odyseja - wspaniały poemat epicki przypisywany niewidomemu poecie Homerowi (żyjącemu około 750 lat p.n.e.). opisuje on wędrówki i przygody Odyseusza, króla Itaki, wracającego do domu po zakończeniu wojny trojańskiej.
Olimp - góra w północno-wschodniej Grecji, mityczna siedziba bogów. Najwyższy szczyt gór Olimpos.
Orfizm - nurt religijny, zapoczątkowany przez muzykę Orfeusza po powrocie do krainy zmarłych. Jego wyznawcy, orficy, wierzyli w nieśmiertelność duszy i uważali śmierć za pożądaną, ponieważ uwalniała duszę od nieczystego ciała. Ubierali się zawsze na biało i unikali kontaktu z martwym mięsem, tak ludzkim, jak zwierzęcym. Byli wegetarianami i odmawiali składania ofiar ze zwierząt. Orficki mit o stworzeniu świata ma bardzo filozoficzny i abstrakcyjny charakter. Na początku Chronosowi towarzyszyła Adrasteja. Z Chronosa wyskoczyli Ajter, Ereb i Chaos. Chronos w Ajterze wymodelował jajko, z którego wykluł się Fanes (czyli "Lekki"), stwórca wszystkiego, bóstwo zarówno żeńskie jak i męskie, o czworgu oczu i złotych skrzydłach. Miał on wiele imion w tym również Eros. Fanes miał córkę Nyks, którą poślubił. Ich dziećmi była Gaja i Uranos. Dalej mit ten podobny jest do przekazu Hezjoda, z tym, że orficy wierzyli, iż w czasie swego panowania, Zeus stworzył wszystko od nowa, połykając Fanesa i spółkując z boginią Persefoną, aby począć Dionizosa-Zagreusa.
Pananteje - święto na cześć Ateny. Najważniejsze wydarzenie w Atenach. W punkcie kulminacyjnym święta składano ofiary bogini, a na jej posąg w Partenonie na Akropolu nakładano świętą szatę (peplos).
Pięć Wieków - w opowieści o Pięciu Wiekach lub pokoleniach starożytni Grecy byli odpowiedzialni za rozwój (jak również postępującą degenerację) rasy ludzkiej. Ludzie pierwszego, Złotego Wieku, powstali z Gai, Ziemi w czasach Kronosa. Nie podlegali procesowi starzenia się, nie znali chorób ani pracy, a życie upływało im na zabawie. Umierali tak, jakby zapadli w łagodny sen, a po śmierci stawali się łagodnymi duchami. Drugie pokolenie, w Wieku Srebrnym zostało stworzone przez Zeusa i Olimpijczyków. Jego przedstawiciele żyli ponad sto lat, ale byli gwałtowni i aroganccy. Przez pierwszych sto lat ich życia pozostawali pod opieką swych matek. Zaniedbywali bogów i dlatego zostali przez Zeusa zniszczeni. Również oni przetrwali w formie duchów. Zeus stworzył nowe pokolenie Wieku Brązu, które odkryło metal i dało początki cywilizacji. Byli to jednak ludzie brutalni, wywoływali wojny, w których posługiwali się bronią z brązu. Na koniec poderżnęli sobie nawzajem gardła i zniknęli. Czwarta era, Wiek Herosów, pojawia się u Hezjoda. To pokolenie, zrodzone z boskich ojców i śmiertelnych matek było szlachetne, odważne i charakteryzowało się nadludzką siłą. Po śmierci pokolenie Herosów odeszło na Pola Elizejskie lub Wyspy Błogosławione. Zeus stworzył następne, piąte pokolenie, współczesne pokolenie Żelaza, które musi trudnić się pracą i dla którego dobro jest zawsze powiązane ze złem.
Prace i Dnie - epos dydaktyczny Hezjoda. Traktat o rolnictwie stanowiący główne źródło greckich mitów. W pierwszej części Hezjod wygłasza mowę do swojego brata Persesa o pożytkach uczciwego życia, ilustrując ją wieloma mitami.
Siedmiu przeciw Tebom - wyprawa Polinika, przy pomocy i pod wodzą teścia Adrasta. Wzięli w niej udział wodzowie: Tydeus, Kapaneus, Hippomedon, Partenopajos i Amfiaros. Wyprawa zakończyła się klęską i śmiercią wszystkich wodzów z wyjątkiem Adrasta. Po tej klęsce Adrast wraz z synami poległych wodzów zorganizował drugą wyprawę epigonów.
Styks - "Znienawidzona". Rzeka w Hadesie, córka Okeanosa i Tetys, najbardziej poważana z całego swojego rodzeństwa. Według niektórych podań Styks była dopływem wielkiej rzeki Ocean, która otaczała ziemię. Odgradzała świat żywych od Hadesu. W swym biegu Styks dziewięciokrotnie okrążała krainę zmarłych, a inne podziemne strumienie były jej odnogami. Charon przewoził przez nią dusze do świata zmarłych. Na wodę Styksu przysięgali bogowie. Jej mężem był tytan Pallas. Ich dziećmi byli Zelos, czyli "Gorliwość", Kratos "Siła", Bia- "Moc" oraz Nike "Zwycięstwo". Zanurzenie w niej czyniło ciało odporne na rany.
Tajnaron - przylądek w Lakonii. Tam znajdowało się wejście do świata podziemia.
Tartar - miejsce najcięższych kar w Hadesie, położone w najniższej jego części. Jeszcze niżej niż siedziba i pałac Hadesa. Znajdowała się tam między innymi siedziba erynii. W Tartarze odbywali swoje kary miedzy innymi: Tantal, 49 Danaid, Ino, Fedra, Syzyf, Iksjon, Midas, Likaon, Skiron, a także Prokne. W najniższej części Tartaru odbywali swoje kary Giganci. Tartar był przeciwieństwem Elizjum.
Teogonia - relacja na temat pochodzenia wszechświata i rządzących nim bóstw autorstwa Hezjoda, pisarza z VIII wieku p.n.e. Pierwsza poważna próba usystematyzowania wielu greckich mitów o początkach kosmosu stała się najpoważniejszą akceptowaną relacją. Hezjod podaje genealogię mitycznych olimpijskich bogów i bogiń od Chaosu.
Tesmoforie - święto ku czci Demeter, obchodzone w całej Grecji. Brały w nim udział kobiety zamężne, ale tylko te o nieposzlakowanej opinii. W czasie Tesmoforii składano bogini ofiary i organizowano liczne taneczne pochody. W ostatnim (trzecim) dniu święta odbywał się konkurs piękności dzieci i matka najpiękniejszego dziecka otrzymywała nagrodę.
Troja - miasto w północno-zachodniej Azji Mniejszej, oblegane przez Greków pod dowództwem Agamemnona. Mity o wojnie trojańskiej i jej następstwach zostały zebrane w szeregu poematów epickich, z których najsłynniejsze są "Iliada" i "Odyseja", przypisywane ociemniałemu bardowi Homerowi, który żył około 750 lat p.n.e.
Wyspy Błogosławione,Wyspy Szczęśliwości - itrafiali tam ludzie, którzy byli tak prawi, że trzy lub cztery razy przywracano ich do życia i za każdym razem po śmierci sędziowie orzekli, że zasłużyli na Pola Elizejskie. Na Wyspach Błogosławionych było tak dobrze, że nikt nie chciał już ich opuszczać. Podobno na Wyspach Błogosławionych znajdują się dusze m.in.: Chirona. Według jednej z wersji istnieje jeszcze inna Wyspa Błogosławiona: Leuke na Morzu Czarnym, położona naprzeciw ujścia Dunaju. Według wierzeń jest to wyspa, na której znajdują się, wśród licznej zwierzyny dzikiej oraz oswojonej i roślinności, dusze Heleny i Achillesa.
Złote Runo - runo złotego barana z Kolchidy, przechowywane przez króla Kolchidy Ajetesa i strzeżone przez czuwającego smoka. Zdobył je Jazon.
|