Menu:
POCZ﹗EK
HISTORIA
KLER
PSALMI列I
OPIEKUNOWIE
名I﹗YNIE
GALERIE
PATRONI

Info
Linki
SquaD
Podzi瘯owania

LEWKOWO STARE GALERIA LEWKOWA

Copyright (C) 2005 by Lukasz

   

Patroni cerkwi w Lewkowie Starym.

PIOTR, aposto, pierwszy w鈔鏚 zwierzchnich (S豉wnyj i wsiechwalnyj pierwowierchownyj aposto Pietr), 29 czerwca/12 lipca i 30 czerwca/13 lipca (Sob鏎 dwunastu aposto堯w). Pochodzi z miasta Betsaida, po這穎nego nad jeziorem Genazaret. By synem rybaka Jony, bratem patrz aposto豉 Andrzeja. Pocz徠kowo, jak ojciec, trudni si po這wami, by "cz這wiekiem nieuczonym i prostym". Wraz z bratem Andrzejem jako piersi zostali powo豉ni, aby i嗆 za Chrystusem i „這wi ludzi”. Pierwotnie nosi imi Szymon, lecz Chrystus nada mu aramejski przydomek Kefas, oznaczaj帷y ska喚, kt鏎ego polskim odpowiednikiem jest imi Piotr. Aposto mia 穎n.
Piotr nale瘸 do grona najbli窺zych uczni闚 Chrystusa. By obecny podczas Jego Przemienienia na g鏎ze Tabor, sk豉da wyznanie, 瞠 Jezus jest Mesjaszem, Synem Boga (Mt 16, 16), kroczy ku Niemu po wodzie i by z Nim w Sadzie Getsemaskim. Mia usposobienie wyj徠kowo zapalczywe i impulsywne. Zaledwie w par godzin po wypowiedzeniu do Chrystusa s堯w: „Cho熲y mi przysz這 umrze z Tob, nie wypr si Ciebie”, wobec s逝g kap豉n闚 篡dowskich trzykrotnie wypar si wszelkiej z Nim znajomo軼i.
Po m璚ze雟kiej 鄉ierci Zbawiciela na Krzy簑, odwa積ie i z ca造m oddaniem g這si o Nim w Jerozolimie i okolicach. Dwukrotnie przeciwstawi si Radzie 砰dowskiej, zezwoli na chrzest pierwszego poganina - Korneliusza, zosta uwi瞛iony przez Heroda Agrypp i zbieg z wi瞛ienia dzi瘯i Bo瞠j interwencji. Nast瘼nie odbywa podr騜e misyjne do Antiochii (gdzie wed逝g tradycji by pierwszym biskupem) i Azji Mniejszej, umacniaj帷 wiar w Chrystusa szczeg鏊nie w鈔鏚 砰d闚. P騧niej uda si do Koryntu, aby wreszcie osi捷 na sta貫 w Rzymie. Si喚 swej wiary potwierdza uzdrawianiem chorych i wskrzeszaniem zmar造ch.
Za panowania cesarza Nerona, w 67 r., aposto Piotr poni鏀 m璚ze雟k 鄉ier w Rzymie. Na w豉sn pro軸 zosta ukrzy穎wany g這w w d馧, poniewa nie uwa瘸 si godnym ukrzy穎wania tak jak Chrystus. Oko這 320 r. na miejscu 鄉ierci i grobu aposto豉 patrz cesarz Konstantyn Wielki wzni鏀 bazylik 鈍. Piotra. P騧niej w XVI-XVII w. powsta豉 tam nowa, istniej帷a do dzi, 鈍i徠ynia Watyka雟ka. Umieszczono w niej relikwie aposto豉 odnalezione w latach 1940-1956, podczas prowadzonych pod katedr prac archeologicznych.
Aposto Piotr jest autorem dw鏂h list闚 apostolskich. Powszechnie uwa瘸 si, 瞠 Ewangelia 鈍. Marka wyra瘸 r闚nie jego nauk. Jest patronem rybak闚, zapewniaj帷ym pomy郵ne po這wy. Modl si te do niego chorzy przy wysokiej gor帷zce.
Zgodnie z tradycj autorem pierwszej ikony aposto堯w Piotra i Paw豉 by patrz aposto ㄆkasz. Badania wykazuj, i ikonograficzne wyobra瞠nie 鈍. Piotra pojawi這 si w IV w. Jego posta charakteryzowa豉 si szerokimi, niemal szorstkimi rysami twarzy, 造sin lub lokiem nad czo貫m i kr鏒k, g瘰t brod. W okresie p騧niejszym nadano mu cechy bardziej charakterystyczne: cz瘰to przesadzist postur, okr庵陰 g這w, siw, kr鏒k i g瘰t brod. Ubrany jest w str鎩 aposto堯w - tunik i paliusz. W d這ni trzyma zwini皻y lub rozwini皻y zw鎩.
W sztuce zachodniej aposto przedstawiany jest r闚nie jako pierwszy biskup Rzymu w pontyfikalnych szatach, z tiar na g這wie lub w r璚e. Niekiedy ma 造sin i lok nad czo貫m.
Od czas闚 wczesnochrze軼ija雟kich g堯wnymi atrybutami Piotra obok zwoju i ksi璕i by造 klucze, z regu造 dwa - jeden z這ty, drugi srebrny, czasem krzy w r璚e, rzadziej ryba jako nawi您anie do jego zaj璚ia. P騧niej dodano mu te inne atrybuty: anio豉, kajdany, koguta (symbol wyparcia si Chrystusa), odwr鏂ony krzy (na kt鏎ym mia ponie嗆 鄉ier), 堯d, pastora, sieci, ska喚 (aluzj do wydarze z jego 篡cia oraz odwo豉nie do imienia) i tiar.
Aposto豉 Piotra spotykamy m.in. na ikonach Przemienienia Pa雟kiego, Wniebowst徙ienia Pa雟kiego (wyr騜niany szczeg鏊nie obok aposto豉 Paw豉 w sztuce Zachodu), Zes豉nia 安i皻ego Ducha na Aposto堯w (stoi w centrum z aposto貫m Paw貫m), Za郾i璚ia Bogarodzicy (zazwyczaj stoi pochylony u wezg這wia), S康u Ostatecznego (z aposto貫m Paw貫m prowadz zbawionych do bram raju). Popularne jest te przedstawianie go razem z aposto貫m Paw貫m w braterskim poca逝nku przed m璚ze雟k 鄉ierci (pojawi這 si ono dopiero w baroku) lub w scenie gdy wsp鏊nie trzymaj model 鈍i徠yni.
Na Zachodzie 鈍. Piotr wraz z aposto貫m Paw貫m uwa瘸ny jest za patrona kilku miast (m.in. Akwilonu, Berlina, Frankfurtu nad Menem, Rygi, Rzymu), a ponadto opiekuna blacharzy, budowniczych most闚, kowali, kamieniarzy, marynarzy, rybak闚, zegarmistrz闚. Wzywany jest jako or璠ownik przy przezi瑿ieniach, epilepsji, gor帷zce, febrze oraz uk御zeniach przez w篹e.


PAWE, aposto, pierwszy w鈔鏚 zwierzchnich (S豉wnyj i wsiechwalnyj pierwowierchownyj aposto Pawie), 29 czerwca/12 lipca. Urodzi si oko這 8 r. w Tarsie w Cylicji. Do swego nawr鏂enia nazywa si Szawe (Saul). Pochodzi z 篡dowskiej rodziny silnie przywi您anej do tradycji. Jego rodzice prawdopodobnie byli niewolnikami, kt鏎zy zostali wyzwoleni. Po nich zapewne odziedziczy obywatelstwo rzymskie. Uczy si rzemiosa - tkania p馧tna namiotowego. P騧niej przyby do Jerozolimy, gdzie studiowa nauki religijne pod kierunkiem s造nnego rabina Gemaliela i sta si bieg造m w prawie faryzeuszem. Gorliwo嗆 w strze瞠niu tradycji religijnej sprawi豉, i maj帷 dwadzie軼ia pi耩 lat sta si zagorza造m prze郵adowc chrze軼ijan. Jako m這dzieniec z satysfakcj asystowa przy kamienowaniu patrz 鈍. Stefana.
Kontynuuj帷 wyszukiwanie i wysy豉nie do wi瞛ie chrze軼ijan, oko這 35 r. z w豉snej woli uda si z listami polecaj帷ymi do Damaszku. Podczas podr騜y spotka zmartwychwsta貫go Chrystusa, co zupe軟ie zmieni這 jego 篡cie. Sta si niezmordowany w szerzeniu Dobrej Nowiny. Przyj掖 chrzest z imieniem Pawe i pewien czas sp璠zi w osamotnieniu w Arabii. Nast瘼nie wr鏂i do Damaszku, gdzie zmuszony by ratowa si ucieczk przed 砰dami. Wyjecha do Jerozolimy aby zobaczy si z patrz aposto貫m Piotrem. Nast瘼nie „stawi mu czo這”, w kwestii odmiennych zda co do nawracania nie-砰d闚. Dzia這 si to w Antiochii, gdzie wezwano go do patrz 鈍. Barnaby, aby pomaga mu w ewangelizacji. By to pocz徠ek jego misji nawracania pogan ze wszystkich narod闚.
Po 44 r. aposto Pawe odby trzy g堯wne podr騜e misyjne, najpierw na Cypr i do Galacji, nast瘼nie w g陰b Azji Mniejszej, do Syrii, Macedonii i Grecji. W ka盥ym mie軼ie prac rozpoczyna od wyg這szenia kazania w 篡dowskiej synagodze. Po kilkunastu latach wr鏂i do Jerozolimy, gdzie zosta aresztowany i by przes逝chiwany przez prokurator闚 Feliksa i Festusa. Dwa lata przebywa w wi瞛ieniu w Cazarei. Nast瘼nie wyst徙i z pro軸 o postawienie go przed s康em cesarskim, dlatego te odes豉no go do Rzymu. Jednak po drodze w okolicach Malty jego statek rozbi si. Dwa nast瘼ne lata Pawe pozostawa w areszcie domowym w Rzymie. Uwolniony uda si do Efezu, Hiszpanii i na Kret. Tam w 64 r. aresztowano go po raz drugi.
Dalsze losy aposto豉 nie s dok豉dnie znane. Tradycja g這si, 瞠 w 67 r. z rozkazu cesarza Nerona zosta 軼i皻y w Rzymie, w miejscu zwanym obecnie Tre Fontane. Jego cia這 pogrzebano w pobli簑 dzisiejszej bazyliki 鈍. Paw豉 za Murami. Oko這 284 r. przeniesiono je do katakumb 鈍. Sebastiana przy drodze alpejskiej.
Aposto Pawe, zwany „Teologiem Nowego Przymierza”, jest autorem niemal po這wy list闚 apostolskich. Jego 篡cie do pierwszego przybycia do Rzymu wiernie opowiedziane jest w Dziejach Apostolskich. Jako my郵iciel poprzez swe listy wywar trwa造 i istotny wp造w na dalszy rozw鎩 chrze軼ija雟twa.
Do aposto豉 wierni kieruj modlitwy rozpoczynaj帷 du瞠 przedsi瞝zi璚ia przemys這we i handlowe.
Zgodnie z tradycj autorem pierwszej ikony aposto堯w Piotra i Paw豉 by patrz aposto ㄆkasz. Badania wykazuj, i ikonograficzne wyobra瞠nie 鈍. Paw豉 pojawi這 si w IV w. Szybko ustali si typ jego wyobra瞠nia. Jest ukazywany jako ciemnow這sy m篹czyzna z d逝gim lub zagi皻ym nosem i 鈔edniej d逝go軼i brod (cz瘰to tzw. "kozia br鏚ka"), dziel帷a si na kilka kosmyk闚 oraz du膨 造sin, na kt鏎ej niekiedy znajduje si tylko niewielki kosmyk w這s闚. Ubrany jest w str鎩 aposto堯w - tunik i paliusz. W d這ni trzyma ksi璕.
W XII-XIV w. na Zachodzie pojawi si indywidualny symbol aposto豉 w postaci miecza. Innymi jego atrybutami s: baranek, ko, ko嗆 s這niowa.
Aposto豉 Paw豉 spotykamy m.in. na ikonach Wniebowst徙ienia Pa雟kiego (wyr騜niany szczeg鏊nie obok aposto豉 Piotra, gdzie dodawano go cz瘰to jako dwunastego), Zes豉nia 安i皻ego Ducha na Aposto堯w (stoi wraz z aposto貫m Piotrem w centrum), Za郾i璚ia Bogarodzicy (zazwyczaj stoi pochylony u Jej st鏕), S康u Ostatecznego (z aposto貫m Piotrem prowadz zbawionych do bram raju). Popularne jest te przedstawianie go razem z aposto貫m Paw貫m w braterskim poca逝nku przed m璚ze雟k 鄉ierci (pojawi這 si ono dopiero w baroku) lub w scenie gdy wsp鏊nie trzymaj model 鈍i徠yni. Szczeg鏊nie w sztuce Zachodu popularne jest jego przedstawianie w scenie nawr鏂enia w drodze do Damaszku.
Wraz z aposto貫m Piotrem na Zachodzie uwa瘸ny jest za patrona kilku miast (m.in. Akwilonu, Berlina, Frankfurtu nad Menem, Rygi, Rzymu), a ponadto patrona marynarzy, powro幡ik闚 i tkaczy.
 

MICHA, archanio (Archistratig Michai), 6/19 wrze郾ia i 9/21 listopada (Sob鏎 archanio豉 Micha豉). Nale篡 do grona anio堯w stworzonych przez Boga w pierwszym dniu tworzenia. Jest duchem wolnym i nie鄉iertelnym, nie maj帷ym fizycznego cia豉, lecz obdarzonym rozumem. Zajmuje pozycj zwierzchni nad wszystkimi si豉mi niebieskimi, dlatego te cz瘰to nazywany jest arcystrategiem, tj. wodzem niebieskich zast瘼闚.
Zgodnie z nauk Cerkwi prawos豉wnej wszyscy anio這wie dziel si na dziewi耩 stopni anielskich, w ramach kt鏎ych wyr騜niane s trzy hierarchie: najwy窺za, 鈔ednia i niska. Do pierwszej nale膨 kolejno: Serafiny, Cherubiny i Trony, do drugiej: Panowania, Moce i W豉dze, a do trzeciej: Zwierzchno軼i, Archanio造 i Anio造. Do grupy Archanio堯w poza archanio貫m Micha貫m nale篡 patrz archanio Gabriel, patrz archanio Rafa i czterech innych. G堯wnym ich zadaniem jest g這szenie Dobrej Nowiny oraz otwieranie tajemnic wiary.
Zgodnie z Tradycj 安i皻 archanio Micha bra udzia w wielu starotestamentowych wydarzeniach: na rozkaz Boga wraz z innymi dobrymi anio豉mi str帷i do piek豉 upad貫 anio造, czyli szatan闚; przewodniczy narodowi izraelskiemu w drodze do Egiptu; przy pomocy si造 Bo瞠j zniszczy Egipcjan i faraona, objawi si Jezusowi synowi Nawina i obwie軼i mu wol Bo膨 na zaj璚ie Jerycha, itd. W "Ksi璠ze Daniela" jest nazywany "jednym z przedniejszych ksi捫徠 nieba" i obro鎍 ludu izraelskiego. Zosta obdarzony przez Boga szczeg鏊nym zaufaniem i kluczami do nieba. Mawia si, 瞠 ma wa篡 dusze na S康zie Ostatecznym. 安i皻o Soboru archanio豉 Micha豉 Cerkiew ustanowi豉 w IV w.
Jego kult by i jest w chrze軼ija雟twie wci捫 bardzo 篡wy. Nale篡 on do najpopularniejszych postaci hagiograficznych, ku czci kt鏎ych wznoszone s 鈍i徠ynie prawos豉wne i rzymskokatolickie. Cerkiew prawos豉wna uwa瘸 Micha豉 za obro鎍 czysto軼i wiary od "wroga widzialnego i niewidzialnego oraz z造ch mocy". Jest on or璠ownikiem ludzi cierpi帷ych oraz stra積ikiem pogr捫onych we 郾ie.
Na ikonach najwcze郾iej i najcz窷ciej archanio豉 Micha豉 ukazywano w zbroi i z mieczem. Dopiero p騧niej zacz皻o go wyobra瘸 jako uskrzydlonego m這dzie鎍a, trzymaj帷ego w lewej r璚e daktylow ga陰zk, a w prawej pik i bia陰 chor庵iew z wytkanym czerwonym krzy瞠m. Pozbawiony zarostu, ma d逝gie, ciemne w這sy, upi皻e opask lub diademem. Zwykle odziany jest w bia貫 szaty. Ikon archanio豉 Micha豉 mo積a spotka praktycznie w ka盥ej cerkwi. Zazwyczaj znajduje si ona na jednych z diako雟kich drzwi ikonostasu.
W ikonografii wczesnochrze軼ijaskiej i bizantyjskiej archanio przedstawiany jest przewa積ie jako stra積ik Kr鏊estwa Niebieskiego albo jako posta asystuj帷a (razem z archanioem Gabrielem) przy tronie Boga. Jest jedn z centralnych postaci na ikonach "Sob鏎 archanio豉 Micha豉" i "Sob鏎 archanio豉 Gabriela". W odr騜nieniu od Gabriela w jego szatach dominuje kolor jasno-czerwony. Micha wyst瘼uje te na ikonach S康u Ostatecznego, gdzie zajmuje si wa瞠niem dusz. Do bardziej znanych nale膨 r闚nie wizerunki przedstawiaj帷e cud archanio豉 Micha豉 w Chone, gdzie aby uchroni przed zniszczeniem cerkiew, uderzeniem swego 瞠z豉 o ska喚 kieruje wody rzeki do innego koryta.
W sztuce zachodniej archanio przedstawiany jest w tunice i paliuszu, w szatach w豉dcy lub jako wojownik w zbroi. Jego skrzyd豉 s najcz窷ciej bia貫, niekiedy pawie. Cz瘰to ukazywany jest w scenie str帷ania nogami do piek豉 Lucyfera. Jego atrybutami s: globus, krzy, laska, lanca, miecz, oszczep, puklerz oraz tarcza z napisem "Kt騜 jak B鏬". Na Zachodzie uwa瘸ny jest za patrona: Cesarstwa Rzymskiego, Anglii, Austrii, Francji, Hiszpanii, Niemiec, W璕ier oraz mierniczych, radiolog闚, ratownik闚, szermierzy, szlifierzy, z這tnik闚, 穎軟ierzy oraz opiekuna dobrej 鄉ierci.

Patron kaplicy w Nowej ㄆce.

ELIASZ, prorok (Prorok Ilija), 20 lipca/2 sierpnia. Urodzi si w Tezbie Galadzkiej w prostej i biednej rodzinie. O jego 篡ciu opowiada "I Ksi璕a Kr鏊ewska" i "II Ksi璕a Kr鏊ewska".
砰 i wyst徙i w charakterze proroka za panowania kr鏊a Achaba, kt鏎y oddaj帷 cze嗆 bo磬owi Baalowi (s這鎍u) zmusza do tego swych poddanych. Aby skarci Achaba B鏬 pos豉 do niego proroka Eliasza. Ten przepowiedzia kr鏊owi, i za jego nieprawo嗆 w ci庵u najbli窺zych lat nie spadnie ani kropla deszczu. Tak te si sta這. Po trzech i p馧 roku posuchy, gdy lud cierpia g堯d, na rozkaz Bo篡 prorok ponownie przyby do Achaba. Powiedzia w闚czas w豉dcy i ca貫mu ludowi izraelskiemu, i kl瘰ki spowodowane s tym, i ludzie zapomnieli o prawdziwym Bogu. Wezwa te lud, aby zebra si na g鏎ze Karmel i z這篡 ofiary bo磬owi Baalowi i prawdziwemu Bogu. Mia這 si okaza kt鏎a z ofiar zostanie przyj皻a. Dzi瘯i gorliwej modlitwie proroka zosta豉 przyj皻a ofiara prawdziwego Boga. Spad deszcz, a lud zosta nawr鏂ony. Odwo逝j帷 si do tego wydarzenia wierni modl si do proroka Eliasza o zes豉nie deszczu podczas suszy.
Mimo dokonanego cudu 穎na kr鏊a Achaba wci捫 prze郵adowa豉 鈍i皻ego. W obawie przed ni prorok ukry si na pustyni, gdzie objawi mu si Chrystus, podtrzymuj帷 go na duchu.
Prorok Eliasz 篡wym zosta wzi皻y do nieba, dok康 wzni鏀 si na wozie zaprz篹onym w ogniste konie. To wydarzenie by這 praobrazem wniebowst徙ienia Chrystusa. Gdy ognisty w霩 wznosi si do nieba do n鏬 jego ucznia patrz proroka Elizeusza upad p豉szcz, a wraz z nim dar proroctwa.
W ikonografii wczesnochrze軼ija雟kiej prorok przedstawiany by cz瘰to jako m這dzieniec w tunice i paliuszu. Od wczesnego 鈔edniowiecza wyst瘼uje ju jako cz這wiek stary odziany w d逝g opo鎍z, wykonan z koziej sk鏎y. Siwe w這sy spadaj na ramiona. Ma 鈔edniej d逝go軼i brod i bose stopy. Zazwyczaj praw r瘯 b這gos豉wi, w lewej dzier篡 zw鎩 z napisem: "Gorliwie stawa貫m w obronie Pana, Boga Zast瘼闚, gdy synowie izraelscy porzucili przymierze z Tob" (1 Kr 19, 10).
Najcz窷ciej przedstawian scen z 篡cia proroka jest wniebowzi璚ie Eliasza na ognistym wozie zaprz篹onym w skrzydlate rumaki. Niekiedy w霩 proroka zmierza ku niebu po t璚zy. U st鏕 wozu stoi prorok Elizeusz, chwytaj帷y spadaj帷y p豉szcz mistrza. Ponadto proroka Eliasza spotykamy na ikonach Przemienienia Pa雟kiego, gdy w ge軼ie modlitewnym stoi po prawicy Chrystusa.
W tradycji zachodniej rol atrybut闚 proroka pe軟i kruk i/lub ognisty miecz.


oprac. Jaros豉w Charkiewicz
Wykorzystano fragmenty artyku逝 z serwisu www.cerkiew.pl