|
Jak podaj± ¼ród³a, pierwsze wzmianki o istnieniu Parafii
Prawos³awnej i Cerkwi w Lewkowie Starym pochodz± jeszcze z 1505 roku. Istniej±ca
do dzisiaj Cerkiew zosta³a wzniesiona w 1574 roku. Fundatorami Cerkwi i parafii
by³ ród Kniaziów Masalskich, który mia³ swoj± siedzibê w Dojlidach, natomiast
w³o¶ci ich siêga³y a¿ do obrze¿y Puszczy Bia³owieskiej (informacja pochodzi z
archiwum parafii Kijowa, z dokumentu "Wiedomo¶æ", spisanego w 1876 roku przez
ks. proboszcza Wasilija Kraskowskoho). Proboszczem parafii Lewkowskiej w 1574
roku by³ ks. Hieronim Kowalewski. Oto ówczesny opis wygl±du cerkwi:
"Cerkiew drewniana z kopu³± wznios³± i krzy¿em wspania³ym, facjaty dwie bez
krzy¿a, miedzy którymi „chór" na ca³y babiniec, cmentarz nie oparkowany.
Dzwonnica speratum od Cerkwi na s³upach wi±zana. Okien w Cerkwi dziesiêæ."
Po przy³±czeniu Unii do Cerkwi Prawos³awnej w 1839 roku Cerkiew Lewkowska
powróci³a ponownie na ³ono prawos³awia i znajdowa³a siê w diecezji litewskiej,
dekanatu wo³kowyckiego. Zgodnie z zarz±dzeniem z 1842 roku zaliczono parafiê do
IV klasy uposa¿enia.
W 1847 roku parafia rejestrowa³a 1007 mê¿czyzn i 1039 kobiet i liczba ta stale
wzrasta³a.
Na grzebalnym cmentarzu w Lewkowie w 1853 roku wzniesiono maleñk± kaplicê dla
odprawiania pogrzebów.
W 1869 roku dotychczasow± parafiê podzielono na dwie : Lewkowska i Narewsk±.
Liczba wyznawców w Lewkowie wynosi³a : 1364 osób (L.E.V. 1876 r.). Cerkiew za
¶rodki parafian zosta³a odremontowana i wy¶wiêcona : l wrze¶nia 1874 roku (L.E.
V. 1874r.).
W dniu : 27 grudnia 1875 roku Lewkowska parafia zosta³a zaliczona do V klasy
uposa¿enia, poniewa¿ zosta³a pomniejszona o wsie dzi¶ nale¿±ce do parafii w
Juszkowym Grodzie i £osince. Do parafii w Lewkowie Starym nale¿a³y wsie:
Lewkowa, Eliaszuki, Michnówka, S³obódka, £uka, Biernacki Most, Podlewkowie,
Suszczy Borek, Ochrymy i Kapitañszczyzna (L.E. V. 1876r. str.149). Liczba
wyznawców w 1878 roku wynosi³a : 1295 osób (L.E.V. 1878r. str.311).
W 1881 roku zrobiono nowy dêbowy „Ikonostas" i 8 listopada 1881 roku Cerkiew
wy¶wiêcono, a g³ównych ofiarodawców nagrodzono Arcypasterskim B³ogos³awieñstwem
(L.E.V. 1881r. str.417 i 1882r. str.348). Przy Cerkwi dzia³a³o Bractwo
Cerkiewne.
W 1861 roku proboszcz otworzy³ szko³ê, która mie¶ci³a siê w stró¿ówce, a naukê
pobiera³o : 26 ch³opców i 7 dziewczynek (L.E.V. 1863r. str.539). W roku 1880
istnia³y szko³y na terenie parafii Lewkowskiej : w S³obódce i £uce. Parafia
posiada³a dom dla proboszcza, wybudowany w 1871 roku i dom dla psalmisty,
zbudowany w 1861 roku. Kler korzysta³ z ziemi cerkiewnej: 58 dzia³ek - 1820
s±¿ni.
Podczas I Wojny ¦wiatowej na skutek ewakuacji prawie wszyscy mieszkañcy przez
kilka lat przebywali w Rosji.
Wielkim nieszczê¶ciem dla Parafii Lewkowskiej by³a II Wojna ¦wiatowa. Za
wspó³pracê z partyzantami spacyfikowano wszystkie wsie parafii, m³odych
wywieziono na roboty do III Rzeszy, a pozosta³± ludno¶æ wywieziono na teren
okolicznych miejscowo¶ci.
Po wojnie wszystkie wsie zosta³y odbudowane, natomiast nie wszyscy powrócili na
ojcowiznê. Po wojnie 1/3 rodzin ewakuowa³a siê do ZSRR.
W 1949 roku wzniesiono dzwonnicê u wyj¶cia do Cerkwi, poniewa¿ stara stoj±ca
separatum rozwali³a siê.
Wa¿niejsze daty z przeprowadzonych remontów i budowli parafii:
- 1965 rok wybudowana kaplicê cmentarn±.
- 1979 rok przeprowadzono kapitalny remont plebani.
- 1981 rok pomalowano cerkiew.
- 1983 rok wybudowano budynek inwentarsko-sk³adowy.
- 1977 rok wybudowano budynek gospodarczy z piwnic±.
- 1987 rok rozpoczêto budowê nowej plebani.
- 1995 rok przeprowadzono kapitalny remont cerkwi.
- 1996 rok po¶wiêcono plac i krzy¿ pod budowê kaplicy w Nowej £uce.
- 1997 rok wybudowano parkan wokó³ cerkwi.
- 2004 roku pomalowano zewnêtrzne ¶ciany cerkwi.
- 2005 rok wewnêtrzne malowanie ¶cian cerkwi.
Na dzieñ : l stycznia 1998 roku na terenie Parafii Prawos³awnej w Lewkowie
Starym jest: 324 rodzin (922 osób)
Miejscowo¶ci nale¿±ce do parafii : Lewkowo Stare, Lewkowo Nowe, Planta, Nowa
£uka, Stary Dwór, S³obódka, Cieremki, Michnówka, Eliaszuki, Kapitañszczyzna,
Ochrymy, Podlewkowie, Biernadzki Most.
|
