Logo
-

Historia

[ HISTORIA OGÓLNA ] [ HISTORIA O.S.P. ] [ HISTORIA PKP I PKS ] [ HISTORIA OŚRODKA "ŚWIT" ]
[ ŁASKARZEW 1939-1945 ] [ GENEZA l PRZYCZYNY WALK O ŁASKARZEW 12-17 IX 1939 ROKU ]
[ HISTORIA PARAFII ] [ PACYFIKACJA WANAT ] [ HISTORIA PEWNEGO POMNIKA ]
[ HISTORIA RODZINY PROCZKÓW ]

     Z dziejów parafii Łaskarzew.

P

ierwszy kościół na terenie Gorczycewa wzmiankowany jest już w 1325 roku. Ziemie te należały do biskupstwa krakowskiego (bp Nan-ker). Nie ma jednak dowodów konsekracji i fundacji.

     Biskup Andrzej Łaskarz w 1420 lub 1424 wybudował nowy Kościół parafialny po północnej stronie rzeki Promnik (Prądnik) i w 1426r. uposażył go. Do parafii Łaskarzew należały wówczas Wola Ła-skarzewska, Pilczyn, Wierzbiny i Podwierzbie, następnie Dąbrowa, Wanaty, Taluba i Damirów; od 1474r, Izdebno. W 1514 roku doszły założone na obszarach miasta Przychód, Brzozówka, Laski i Wielkilas, a od 23 marca 1528r. Wola Rowska.

     Proboszczami parafii w XV i XVI wieku byli księża:

  • przed 1435r. Jakub Gnipiwo
  • 1435-1444r. Jan
  • 1450r. Maciej
  • do 1501r. Wincenty Karczewski
  • od 1501r. Bernard Michałowski
  • 1528-1542r. Baltazar Sosnowski
  • 1542-1565r. Serafin Zerzyński
  • od 1558r. Jan Rędzina
  • do 1577r. Jan Zaborowski
  • od 1577r. Kacper Sadłoch Piotrowski
  • 1603r. Andrzej Rychliński z jowa, który był od 7 lutego 1607r. biskupem sufraganem poznańskim.
  • 1435-1444r. Jan

     Biskupi poznańscy mieli w Łaskarzewie swój dwór, w którym zamieszkiwali podczas wizytacji. Podczas wizytacji zmarł w Łaskarzewie w dniu 6 maja 1544 roku biskup ordynariusz Sebastian Branicki, który poświęcił jeden z czterech znajdujących się w kościele ołtarzy, oraz erygował 26 sierpnia 1541r. Altanę Wniebowzięcia N.M.P. Dwór biskupi zniszczyły wojska szwedzkie w 1655 roku. W dniu 20 lipca 1547r. w Łaskarzewie biskup Benedykt Izdbieński wydał akt erekcyjny na budowę kościołów w Borowiu i Oleksinie (dekanat Liw).

     W 1603r. podczas wizyty biskupa Wawrzyńca Goślińskiego kościół był w złym stanie i czyniono stara do jego remontu. Odbudowany został kosztem biskupa Wojciecha Tolibowskiego w roku 1617 (1619?), remontowany w roku 1628. Ksiądz Tarwid pobudował nowy kościół drewniany w 1728 roku, który w 1842r. został rozebrany. Wybudowano tymczasową kaplicę, która w 1859r. została zamknięta z powodu zniszczenia, nabożeństwa zaś przeniesiono do kaplicy na cmentarzu.

     W XVII i XVIII wieku proboszczami parafii Łaskarzew byli m. in.:

  • Wojciech Skoroszewski 1629r.
  • Mikołaj Cieciszewski 1678r.
  • Jan Sosczyriski 1698-1711r.
  • Stanisław Sosczyriski 1711-1717r.
  • /Michał?/ Tarwid 1728r.
  • Marcin Chojnacki od 1729r.
  • Franciszek Więckowski 1751-1756r.

     W 1534 roku biskup Jan Latalski wystawił za miastem (na północy) kościół pod wezwaniem Św. Anny (wraz z cmentarzem). Kościół był bardzo wąski i ciasny, bo zawierał tylko jeden ołtarz. Uposażeniem jego była czwarta część łanu, łąka i dwa ogrody warzywne oraz dziesięciny z roli młynarza Krupa, rodzin Zaśnickich, Wanackich, Mieńkowskich i Tarnowskich. Proboszczami byli m.in. Jan Koskowski do 1566 roku; Wojciech z Jarosławia od 1566 roku. Ponieważ zarówno kościół, jak i cmentarz nie mogły pomieścić parafian zbierających się na nabożeństwa, ani tych, którzy w kościele pragnęli być pochowani, a z przepełnienia ciałami zmarłych mogła się wywiązać zaraza i szkodzić miastu oraz znajdującemu się w pobliżu dworowi biskupiemu, kościół przeniesiony został w 1629 roku przez biskupa Macieja Łubieńskiego na południe. Kościół wraz z cmentarzem usytuowany został pomiędzy obecnymi posesjami rodzin Benickich i Majewskich na Gorczycewie. Kościół poświęcił bp Kazimierz Florian Czartoryski w 1653 roku. Do uposażenia tego kościółka bp Andrzej Szołdrski w 1659r. przydał dziesięciny snopowe ze wsi Rowy, Wola Rowska, Górki, Żabieniec i Tarnów. Kościół w 1762r. wcielony został do kościoła parafialnego. Obecnie na tym miejscu znajduje się kapliczka z pierwszej połowy XIX wieku.

     Tak więc na miejscu obecnego kościoła parafialnego kościoły budowane były w 1534 roku, a prawdopodobnie już w 1420 (1424), natomiast na Gorczycewie kościół istniał w latach 1629-1762 i przypuszczalnie w pierwszej ćwierci XV wieku.

Według Oskara Kolberga (1814-1890), etnografa, który parę razy przebywał w Łaskarzewie u rodziny Kiwerskich, ksiądz Jan Sosczyński w 1711r. na miejscu kościoła Św. Anny z 1534r. postawił inny, który po kilkukrotnym spaleniu odbudowano w 1876 roku.

     Kościół Św. Onufrego, jak niesie tradycja, powstał z powodu zarazy panującej około 1710 roku. Wówczas to morowe powietrze wygnało kilka rodzin z miasta, przeniosły się one do lasu zwanego puszczą Św. Onufrego. Gdy ktoś zachorował dawano znać do kościoła aby przybył ksiądz z sakramentami. Pewnego razu wezwany ksiądz, spocząwszy na kamieniu, życie tu zakończył. Obecni przy tym wykopali dół i gałęziami wepchnęli do niego ciało zmarłego, zasypując go ziemią. Ludność, przerażona wypadkami i trapiona powietrzem, uczęszczała odtąd na to miejsce nazywając je świętym jako że, jak mówiono, wielu doznawało tu łask. W miejscu tym wystawiono szopę wsławiającą grób zmarłego oraz kamień, z którego kiedyś spływała rosa, którą obmywano oczy. W 1789 r. wybudowano w tym miejscu drewniany kościółek oraz wystawiono domek dla pobożnych starców i obsadzono go pustelnikami (ostatni Onufry Kozłowski zm. w 1945r.). Na belce pod chórem był napis: "Pasterz, dla Patrona dar wdzięczności daje, niech każdy tak uczyni, kto tu łask doznaje". Papież Pius VI w 1793r. nadał dla kościółka dwa odpusty, które są odprawiane tu do dziś, a na początku tego stulecia na uroczystości odpustowe przybywały piesze pielgrzymki nawet i z Kielc.

W 1847 r. stanął murowany kościółek (najstarsza obecnie budowla w Łaskarzewie), w którym nad owym kamieniem postawiono ołtarz z obrazem Św. Onufrego Pustelnika. Obraz odnowił w 1884r. Bonifacy Czarnecki i w 1973r. ksiądz Wacław Pieniak. Kościół poświęcił biskup Piotr Paweł Beniamin Szymański w 1858 roku. W okresie do wybudowania kościoła parafialnego, tj. w latach 1859-1876, jak również po zniszczeniach wojennych od 1939r. do konsekracji kościoła parafialnego w 1949 roku, odbywały się w kościele na cmentarzu nabożeństwa niedzielne. Przez pewien okres czasu podczas n Wojny Światowej kościół stanowił schronienie dla partyzantów.

* * *

     Południową stronę parkanu cmentarnego wybudowano w 1899 roku. Wykonał to murarz B. Leszkewicz z Żelechowa, za bytności pustelnika J. Olewińskiego. Członkami Dozoru Kościelnego byli: Jan Paziewski, Józef Błachnia, Józefat Moczulski, I. J. Poboży, J. Wichniewic, P. Borateński. Część zachodnią parkanu wystawiono gdy Prezesem Dozoru Kościelnego był J. Haciński, a wójtem W. Kondej, około 1910 roku. Północną wystawiono w 1925r. kosztem parafii za ks. dziekana Michała Turskiego. Członkami Dozoru Kościelnego byli: prezes Edward Jarosiński, Franciszek Kisiel, Aleksander Jarzyna, Jan Boratyński i M. F. Górka.

     Cmentarz na wschód został powiększony gdy proboszczem był ks. Stanisław Idziuk. Ogrodzenie zakończono i zainstalowano dwie bramy w 1972 roku. Pierwszy zmarły pochowany został w 1977 roku.

     Na cmentarz droga prowadzi przez Alejki, powstałe w 1902r. jako "Nowa Droga" z inicjatywy ówczesnego wikariusza ks. Józefa Szyszki, zamiast dotychczasowej przez Kępki.

     Parafianie w dowód wdzięczności wystawili mu pomnik poświęcony 20 stycznia 1920 roku, odnowiony i poświęcony przez biskupa sufragana Wacława Skomoruchę 10 czerwca 1985 roku.

Ksiądz Józef Szyszko urodził się 27 kwietnia ' 1870r. w Szyszkach, parafia Kądzin, jako syn Izydora i | Justyny z domu Korzan. Święcenia kapłańskie otrzymał w | 1897 roku. Na początku obecnego wieku był wikarym w Łaskarzewie. Zmarł 18 maja 1919r. w Radoryżu Kościelnym, gdzie znajduje się jego grób.

     W Alejkach znajduje się figura Matki Boskiej z 1904 roku, wybudowana dla upamiętnienia 50 rocznicy ogłoszenia przez papieża Piusa IX dogmatu o Niepokalanym Poczęciu N.MP. (w dniu 8 grudnia 1854r.). Figurę tę przywiózł z Warszawy ówczesny pustelnik Karol Jóźwicki, zadaszenie wykonał stolarz Konstanty Jaworski. Zadaszenie zostało odrestaurowane w 1980 roku. W okresie do II Wojny Światowej było to miejsce spotkań i manifestacji religijnych, patriotycznych i kulturalnych.

     W roku 1876 ks. Kazimierz Jasiriski kosztem parafian wybudował kościół murowany pw. Podwyższenia Krzyża Świętego oraz budynek parafialny przy ulicy Kolejowej (istnieje do dziś). Kościół ten konsekrował bp ordynariusz lubelski Walenty Baranowski w dniu 29 października 1876 roku. Kościół powiększono staraniem ks. Wincentego Suprena w 1884 roku. W sierpniu 1915r. w czasie działań wojennych został trafiony pociskami, a Rosjanie zrabowali dzwony. Spalony został we wrześniu 1939r. przez Niemców. Oni również w dniu 30 sierpnia 1941r. ukradli trzy dzwony: Michał 1919, Łaskarzew 1854 i bez napisu. Nowe dzwony: Maryja K.P, Józef i Stanisław poświęcił bp W. Skomorucha 11 października 1970 roku.

     Kościół ze zniszczeń wojennych odbudowany został za ks. Henryka Przesmyckiego w 1946 roku. Konsekrował go bp ordynariusz Ignacy Świrski w dniu 12 czerwca 1949 roku. Przed kościołem znajdują się dwa krzyże upamiętniające misje w dniach 30 maja - 7 czerwca 1964r. i 8 - 15 maja 1977.

      Proboszczami parafii Łaskarzew w ostatnim 200-leciu byli księża:

  1. Ks. Antoni Tarkowski 1791 r. - zm. 29 VII 1843 r.;
  2. Ks. Kazimierz Jasiński 29 VII 1843 r. - zm. 19 II 1887 r. (w ostatnich latach życia chorował, potrącony przez pociąg; administratorem parafii był wówczas wikariusz /od 13 XII 1882 r. Ks. Wincenty Supren);
  3. Ks. Wincenty Supren do 18 I 1912 r.; zm. 13 II 1929 r.;
  4. Ks. Michał Turski 9 II 1912 r. - zm. 7 VI 1927 r.;
  5. Ks. Franciszek Hordiewicz 1927 r. - zm. 9 XI 1936 r.;
  6. Ks. Henryk Przesmycki 19 XII 1936 - zm. 2 XI 1953 r.;
  7. p.o. Ks. Jan Iwaniuk /wikariusz 21 XII 1946 r. - 16 X 1954 r./ zm. 5 VIII 1985 r.;
  8. Ks. Stanisław Zarębski 1 III 1954 r. - 15 X 1968 r., zm. 1 V 1972 r.;
  9. Ks. Stanisław Idziuk 15 X 1968 r. - zm. 9 V 1972 r.;
  10. p.o. Ks. Stanisław Pieczara zm. 27 II 1974 r.;
  11. Ks. Wacław Pieniak 13 VII 1972 r. - 30 IV 1981 r., zm. 16 X 1983 r.;
  12. Ks. Zbigniew Sarnowski / wikariusz od 18 X 1977 r./ 30 IV 1981r. - zm. 6 VII 1991 r.
  13. Obecnie, od 1991 roku, proboszczem parafii Łaskarzew jest Ks. kan. Eugeniusz Syczewski.
    W tym okresie gruntownie odnowiony został budynek kościoła od dachu po posadzkę, wykonany został nowy główny ołtarz, poprawione parkany wokół kościoła i cmentarza oraz uporządkowane jego otoczenie.
     Obecnie wikariuszami są:
  1. Ks. Sławomir Malon,
  2. Ks. Bogusław Mich
  3. Ks. Tomasz Pycka.

      Z parafii pochodzą min. księża:

  1. Ks. Wawrzyniec Lewandowski - powieszony przez wojsko rosyjskie za pomoc udzieloną powstańcom w 1863 roku. Imię jego nosi szkoła w Seroczynie;
  2. Ks. Tadeusz Górczyński - dziekan i proboszcz w Garwolinie;
  3. Ks. Antoni Poboży - profesor W Wyższym Seminarium Duchownym, zamordowany w obozie koncentracyjnym w Dachau;
  4. Ks. Onufry Latuszek - zmarły w Siedlcach;
  5. Ks. Edward Grzechnik - proboszcz w Wiązownej;
  6. Ks. Henryk Brzostowski - proboszcz w Siedlcach;
  7. Ks. Tadeusz Filaber - proboszcz, zm. W Białej Podlaskiej;
  8. Ks. Infułat Stanisław Olechowski - profesor w Wyższym Seminarium Duchownym, redaktor "Wiadomości Diecezjalnych Podlaskich";
  9. Ks. Bogdan Krawczyk - proboszcz parafii pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Garwolinie;
  10. Ks. Henryk Szustek - proboszcz parafii Kolano;
  11. Ks. Tadeusz Krawczyk - proboszcz parafii Johannesberg w Niemczech;
  12. Ks. Andrzej Polak - wikariusz w Łukowie;
  13. Ks. Tomasz Krawczyk - student prawa Papieskiego Uniwersytetu Świętego Krzyża w Rzymie.

[Powrót do początku strony]