Logo
-

Historia

[ HISTORIA OGÓLNA ] [ HISTORIA O.S.P. ] [ HISTORIA PKP I PKS ] [ HISTORIA OŚRODKA "ŚWIT" ]
[ ŁASKARZEW 1939-1945 ] [ GENEZA l PRZYCZYNY WALK O ŁASKARZEW 12-17 IX 1939 ROKU ]
[ HISTORIA PARAFII ] [ PACYFIKACJA WANAT ] [ HISTORIA PEWNEGO POMNIKA ]
[ HISTORIA RODZINY PROCZKÓW ]

Historia OSP w Łaskarzewie

P

ożary, obok epidemii, zaraz i niewielkich powodzi spowodowanych wylewami rzeki Promnik, należały do klęsk często dotykających mieszkańców Łaskarzewa, niszcząc ich dobytek oraz inwentarz. W przeszłości morowe powietrze nawiedziło Łaskarzew w latach 1656 i 1710. Promnik wylewał w latach: 1635, 1647, 1687, 1774, 1779, 1800, 1806, 1808, 1813, 1838, 1839, 1844, 1884. W czerwcu i lipcu 1903 roku nieustannie padające ulewne deszcze spowodowały wystąpienie naszej rzeki z brzegów, zamieniając duże połacie ziemi w jeziora.

     Największe pożary w Łaskarzewie miały miejsce w latach 1656 i 1780, a w obecnym stuleciu w dniu 11 czerwca 1904 r., spaliło się wówczas 385 budynków w południowo - zachodniej części osady, od Małego Rynku do ul. Kopernika, oraz w dniu 11 sierpnia 1911 r. spaliło się 390 budynków w północno - wschodniej części (ul. Alejowa, Garwolińska, Warszawska). Obydwa te pożary były skutkiem podpalenia przez mieszkańców Łaskarzewa G. i J.M.

     W Łaskarzewie w tych czasach znajdowała się tylko jedna ręczna sikawka, obsługiwana przez przypadkowe osoby. Na skutek pożarów, jak również za namową Towarzystwa Ubezpieczeniowego Od Ognia, grupa mężczyzn - mieszkańców Łaskarzewa postanowiła zorganizować w 1911 r. Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej. Do pierwszych strażaków należeli: Franciszek Białecki, Szymon i Wincenty Brzostowski, Stanisław Cichecki, Piotr i Władysław Freliszka, Krzysztof Fudała, Jan i Onufry Górczyński, Feliks Górka, Józef Grzechnik, Antoni, Michał i dwóch Piotrów Guzewicz, Bolesław Hajduk, Wincenty Janisiewicz, Edward Jarosiński, Kazimierz Jasnoszek, Antoni, dwóch Franciszków, dwóch Janów, Kazimierz, dwóch Michałów i Stanisław Jóźwicki, Stanisław Kałczyński, Feliks Kliczek, Jan Kondej, Michał Królikowski, Stanisław Kwiatkowski, Wincenty Lewandowski, Aleksander Lipiński, Michał Michałowski, Maks Nejman, Antoni, Franciszek i Stanisław Paśnicki, Antoni Piesiewicz, Feliks i Franciszek Poświata, Józef, Michał i Szczepan Proczek, Antoni Raguszewski, Antoni Sereja, Teofil i Wincenty Sierański, Adam Sobiepanek, Stanisław Świderski, Feliks Urawski, Antoni i Stanisław Wichowicz, Adam i Józef Władziński, Jan i Józef Zięcina.

     Strażacy ci zostali podzieleni na trzy oddziały na czele których stali oddziałowi. Zadaniem oddziału I tj. ratowników (toporników) było wykrywanie ognia, ratowanie inwentarza oraz burzenie palących się zabudowań. Oddział II sikawkowy gasił ogień, czuwając nad sprawnością urządzeń dostarczających wodę, natomiast zadaniem oddziału III było wyszukiwanie zbiorników wodnych, dostarczanie wody i utrzymywanie porządku podczas akcji gaśniczej. Dowódcami oddziałów byli: I - Onufry Górczyriski, II - Władysław Freliszka, III - Franciszek Paśnicki. Sygnalistą (trębaczem) został Antoni Sereja, a sanitariuszem Maks Nejman (zabity przez Niemców w dn. 28.11.1939 razem z 26 Żydami w lesie koło Śliza).

     Pierwszym Naczelnikiem O.S.O. wybrany został Edward Jarosiński (ur. w 1870 r. z zawodu rzeźnik, z jego inicjatywy powstała stacja PKP, naczelnik straży 1911- -1916 i prezes 1921-1931, zm. 15 XII 1931r.), jego zastępcą Wincenty Brzostowski, a skarbnikiem Józef Zięcina. Natomiast w 1912 r. prezesem wybrano ks. Michała Turskiego a jego zastępcą Michała Guzewicza.

      Ksiądz Michał Turski, ur. 7 IX 1866 roku, święcenia kapłańskie otrzymał w 1890 r. W latach 1906-1912 byt proboszczem w Wildze, a w okresie 9 II 1912 do śm. 7 VI 1927 roku proboszczem w Łaskarzewie. W latach 1920-1921 byt dziekanem garwoliriskim. Pelnil funkcje prezesa O.S.O. w latach 1912-1921 oraz prezesa Ł.Ch.TP.-O., a od 1 VIII 1924 r. do śmierci Kasy Spółdzielczej Chrześcijańskiej.

     Ubiór strażaka stanowiło: bluza drelichowa koloru kanarkowego, hełm mosiężny i pas parciany. Na wyposażeniu straży znajdowały się po 2 sztuki sikawek, beczkowozów o pój. 300l i drabina oraz kilka bosaków i toporków. Przechowywano to wszystko w baraku drewnianym o wymiarach 8x5 m. W 1912 r. wybudowano na Małym Rynku remizę murowaną o pow. ok. 140m2, z trzema bramami wjazdowymi oraz sceną. Remiza ta spełniała rolę ośrodka życia kulturalnego oraz społeczno- -politycznego, gdyż odbywały się w niej zebrania, zabawy, przedstawienia teatralne i inne uroczystości, np. z okazji 50 rocznicy wybuchu powstania styczniowego.

     Straż w 1912 r. otrzymała sikawkę ręczną, 2 beczki oraz hydrofor. Na rzecz Straży świadczyli rolnicy opodatkowując się po jednym rublu od morgi ziemi rocznie oraz rzemieślnicy i handlarze. Wkład finansowy wniosło również Łaskarzewskie Chrześcijańskie Towarzystwo Pożyczkowo-Oszczędnościowe. Ćwiczenia sprawnościowe przeprowadzano w niedzielę po południu, a polegały one najczęściej na szybkim wchodzeniu na dachy budynków i podawaniu wody.

     Podczas I wojny światowej Łaskarzew w sierpniu 1915 r. został zajęty przez Niemców, którzy spalili kilkadziesiąt budynków odbudowanych po pożarze w 1911 r. Niemcy kilkakrotnie robili masowe zbiórki straży, na które wzywali wszystkich mężczyzn, co miejscowa ludność miała straży za złe. W wyniku tego oraz wskutek ciężkich warunków bytowych część starszych i bojaźliwych strażaków zrezygnowała z przynależności do O.S.O. Część strażaków rozpoczęła służbę w armii rosyjskiej i poszła na wojnę z której nie wszyscy wrócili.

     W 1916 roku naczelnikiem straży został Franciszek Majek, który był bardzo dobrym organizatorem; jego zastępcą został Stanisław Roszczyk, a sekretarzem Franciszek Poboży. Poprzedni Zarząd zawiesił działalność. Do straży zaczęli wstępować młodsi wiekiem. Cała drużyna strażacka stanowiła trzon Polskiej Organizacji Wojskowej. W dniu 13 czerwca 1916 r. strażacy brali udział w gaszeniu pożaru stodół nad lewym brzegiem Promnika, pomiędzy ulicą Kolejową i Kościuszki.

     Poza normalnymi ćwiczeniami odbywanymi jawnie, należący do P.O.W. strażacy odbywali zakonspirowane i starannie ubezpieczane ćwiczenia wojskowe w okolicznych lasach. W tym okresie powstało kółko teatralne, które dało kilkadziesiąt przedstawień, również w Sobolewie, Maciejowicach i okolicznych wioskach (aktorami byli strażacy oraz ich żony i siostry).

     W okresie tym wyposażenie straży stanowiły: konny wóz pogotowia, sikawki na podwoziach, hydrofor, 4 beczki żelazne na kołach o pój. 350 l wody każda, 7 drabin, hydronetka oraz bosaki, toporki i wiadra. Do straży wstąpili m. in. Jakub Bogucki, Adam Brzostowski, Alojzy Fijołka, Feliks i Szczepan Guzewicz, dwóch Stanisławów Jóźwickich, Józef Kędzior, Władysław Kliczek, Aleksander Lipiński, Bronisław Moczulski, Franciszek Oliwiński, Antoni i Tadeusz Paśnik, Stefan Pawelec, Antoni Poświata, Teofil Proczek, Antoni Romanowski, Konstanty i Piotr Sierariski, Kazimierz Syga, Michał i Wincenty Wichowicz.

     3 IX 1916 r. odbył się w Garwolinie powiatowy zjazd straży ogniowych, podczas którego zorganizowano ćwiczenia strażackie z udziałem straży z Łaskarzewa, Parysowa, Żelechowa, Osiecka, Maciejowie i Garwolina. Na Okręgowym Zjeździe Ochotniczych Straży Ogniowych, który odbył się w Żelechowie w dniu 8 VII 1917 r. z udziałem 10 straży (w tym z Łaskarzewa) podjęto uchwałę o utworzeniu Oddziału Związku Floriańskiego. Do 3-osobowego Komitetu Wykonawczego, którego zadaniem było zorganizowanie działalności Związku Floriańskiego, wybrano naczelnika O.S.O. w Łaskarzewie Franciszka Majka. Oddział Związku Floriańskiego, którego terenem działania był powiat garwoliński, powołano 23 stycznia 1919 r. z udziałem straży z Dziecinowa, Garwolina, Łaskarzewa, Maciejowie, Parysowa, Ryk, Sobieni Biskupich, Sobieni Jezior, Unina, Warszawie, Woli Zadybskiej i Żelechowa. Strażacy nosili okrągłe odznaki z wizerunkiem św. Floriana i napisem "Związek Floriański - W Jedności Siła". W okresie imienin św. Floriana (4 maja) straż uczestniczyła w zwartym szyku w uroczystej mszy. Od chwili powstania brała udział w uroczystościach religijnych i manifestacjach patriotycznych, świętach państwowych i kościelnych.

     Po opuszczeniu Łaskarzewa przez Niemców straż zaczęła pełnić obowiązki Straży Obywatelskiej (kilku strażaków oddelegowanych zostało do zabezpieczenia tartaku w Bączku). W dniach 20-27 V 1919 r. kilku strażaków z Łaskarzewa brało udział w kursie pożarniczym w Garwolinie. Kurs ten obejmował wykłady na tematy: zapobieganie pożarom, gaszenie pożarów, organizacja straży, narzędzia ogniowe, tabor i sygnalizacja strażacka, taktyka pożarnicza, służba straży i pomoc sanitarna oraz ćwiczenia praktyczne. Franciszek Majek wybrany został adiutantem na Zjeździe Straży, który odbył się 12 X 1919 r. w Garwolinie. W wakacje tego roku i w latach następnych nauczyciele z Łaskarzewa uczestniczyli w kursach w Garwolinie organizowanych przez Straż, Ministerstwo Oświaty i Zarząd Ubezpieczeń Wzajemnych, które obejmowały wykłady i ćwiczenia praktyczne z zakresu prewencji przeciwpożarowej.

     W kwietniu 1921 r. prezesem został wybrany Edward Jarosiński, wiceprezesem Wincenty Brzostowski, sekretarzem Franciszek Poboży, skarbnikiem Błażej Paśnicki, naczelnikiem Franciszek Majek, zastępcą nacz. Stanisław Roszczyk, gospodarzem Wincenty Janisiewicz, dowódcy trzech oddziałów to: Adam Brzostowski, (???), Bronisław Freliszka, a adiutantem wybrano Władysława Wichowicza. Do straży wstąpili m. in. Józef Bonecki, Stanisław Jarosiński, Ignacy Jończyk, Jan i Wojciech Kondej, Stanisław Kozikowski, Franciszek Lipiński, Stanisław Mątkowski, Antoni, Franciszek i Tomasz Paśnicki, Stanisław Pawelec, Szczepan Pietrzak, Onufry Romanowski, Szczepan Sierański, Józef Sierański, Adam Tobiasz, Tomasz Urawski, Aleksander Wójcik.

     W czerwcu 1921 r. w Łaskarzewie odbył się 8-dniowy strażacki kurs szkoleniowy, zorganizowany przez Wojewódzki Związek Floriański. Wykładowcą był Tadeusz Kostecki. Przed kursem wybudowana została drewniana, 2-piętrowa wspinalnia do ćwiczeń i suszenia węży. Kurs ukończyło 10 strażaków z Łaskarzewa. Na kursie obecny był Wojewódzki Inspektor Straży Pożarnych. Od tego momentu rozpoczyna się rozwój naszej straży. Odbywają się ćwiczenia, działają komisje przeciwpożarowe w Łaskarzewie i okolicznych wioskach, straż bierze udział w gaszeniu pożarów w Rębkowie i Kobusach.

     W 1923 r. oddział Związku Floriańskiego zmienia nazwę na Ochotniczy Związek Straży Pożarnych Rzeczpospolitej Polskiej. W tym też roku naczelnikiem wybrany zostaje Stanisław Roszczyk, jego zastępcą Władysław Wichowicz. W lalach 1923 - 1926 i następnych O.S.P. z Łaskarzewa pomaga zorganizować drużyny strażackie w Dąbrowie, Izdebnie i Pilczynie. W 1924 r. straż z Łaskarzewa brała udział w Zjeździe O.S.P. w Garwolinie, gdzie zademonstrowała ćwiczenia z hakówkami i na wspinalni.

     W 1925, roku, po wyjeździe z Łaskarzewa Stanisława Roszczyka, naczelnikiem straży wybrany został Władysław Wichowicz, a jego zastępcą Wincenty Janisiewicz. Obchodząc 15-lecie istnienia Straż otrzymała w 1926 r. sztandar. Odbyła się z lej okazji uroczystość z udziałem straży z Garwolina, Parysowa, Żelechowa i okolic oraz władz i społeczeństwa. W dniu 4 IX 1927 r. w Garwolinie odbyły się zawody przeciwpożarowe z udziałem 32 drużyn strażackich. Drużyna z Łaskarzewa pod dowództwem W. Wichowicza zdobyła III miejsce za Żelechowem i Garwolinem uzyskując 119 punktów i otrzymując w nagrodę 400-litrowy beczkowóz, a za ćwiczenia pokazowe "drabinę Szczerbowskiego".

     W zawodach wojewódzkich w Lublinie które odbyły się 23 IX 1927 r. drużyna O.S.P. z Łaskarzewa zdobyła II miejsce w 3 grupie, za co otrzymała w nagrodę syrenę alarmową i dyplom uznania. Na przełomie lat 20 i 30 strażacy z Łaskarzewa uczestniczyli w kursach pożarniczych organizowanych w Szkole Rolniczej w Mietnem. W tym też czasie, począwszy od 3 V 1924 r, uroczyście obchodzono w Krępie Święto N.M.P. Królowej Polski i Konstytucji 3-Maja, z udziałem delegacji z Warszawy, wojska z Dęblina, O.S.P., władz i młodzieży szkolnej. Odbywały się różne imprezy, ćwiczenia strażackie i zabawy. Na przykład dwaj strażacy z Łaskarzewa Onufry Romanowski i Jan Wirtek, weszli na szczyt 20-metrowego słupa heblowanego i posmarowanego mydłem.

     W 1931 roku, na 20-lecic O.S.P., brązowe medale i dyplomy za wysługę lat otrzymali: Edward Jarosiński, Wincenty Brzostowski, Franciszek Poboży, Władysław Wichowicz i inni. W 1932 r., po śmierci E. Jarosiriskiego. prezesem został wybrany dotychczasowy wiceprezes Wincenty Brzoslowski.

     1934 r. Zarząd O.S.P. zakupił na raty, motopompę firmy "Leopoldia" z Lwowa, jednak z powodu braku pieniędzy miał kłopoty ze spłata. W latach 1937-1938 naczelnikiem straży był Feliks Kliczek. a w 1936 i od 1938 r. Zygmunt Gąska. Strażacy brali czynny udział w obronie Łaskarzewa we wrześniu 1939. budując barykady i zabezpieczając przed pożarami. Po klęsce i wkroczeniu wojsk niemieckich do Łaskarzewa działalność straży uległa ograniczeniu. Spaliła się remiza strażacka, a strażi utraciła cały sprzęt bojowy.

     O.S.P. w Łaskarzewie jest najstarszą oraz najbardziej zasłużoną organizacją społeczną. Nic tylko dlatego, że strażacy skutecznie walczyli z pożarami, ale również jako organizator środowiska w zakresie działalności politycznej (szczególnie w pierwszych latach istnienia), społecznej, kulturalno-oświatowej i gospodarczej.

Remigiusz Trzaskowski

[Powrót do początku strony]