Symbole używane
w ortografii, fonetyce
i fonologii polskiej

Czę¶ć poprzedniaPowrót do pierwszej strony

Uwaga: je¶li widzisz kwadraciki zamiast symboli: f́, ȯ, ȵ, ɛ, t͇, y̨, ɨ̃, ʦ̑, zapoznaj się z tre¶ci± tej strony. Aby obejrzeć wszystkie użyte tu symbole, musisz mieć zainstalowany font Code2000, Code2001, Code2002 lub TITUS Cyberbit Basic. Inne fonty Unicode, w tym Arial Unicode i Lucida Sans Unicode, nie zawieraj± wszystkich potrzebnych glifów.

W poniższej tabeli zestawiono litery narodowe używane w polskiej ortografii, jak również symbole używane w transkrypcji fonologicznej i fonetycznej dla zapisu języka polskiego w alfabecie slawistycznym (AS) i w systemie IPA. Podano także kody Unicode symboli w systemie dziesiętnym i szesnastkowym. Pominięto symbole nieliterowe, znaki interpunkcyjne, § itd.

  Kod Znaczenie
10 16
znaki międzynarodowe w pisowni polskiej
A 65 U+0041 samogłoska centralna niska [a] (między spółgłoskami miękkimi przednia niska [ä])
a 97 U+0061
B 66 U+0042 dĽwięczna zwarta wargowa [b], spalatalizowana [b′] (przy upodobnieniu także [p])
b 98 U+0062
C 67 U+0043 bezdĽwięczna afrykata zębowa [c], spalatalizowana [c′], [ć] (przy upodobnieniu także [ʒ]), ch [x x́ γ], cz [č ǯ č′]
c 99 U+0063
D 68 U+0044 dĽwięczna zwarta zębowa [d], spalatalizow. [d′], [t ḍ]; dz [ʒ ʒ́ dz ʒz c], [ǯ č ǯ′ ḍľ ǯľ], [ʒ́ ć dĽ ʒ́Ľ]
d 100 U+0064
E 69 U+0045 samogłoska przednia ¶rednia [e] (między spółgłoskami miękkimi ¶redniowysoka [ė])
e 101 U+0065
F 70 U+0046 bezdĽwięczna szczelinowa wargowo-zębowa [f], spalatalizowana [f′] (przy upodobnieniu także [v])
f 102 U+0066
G 71 U+0047 dĽwięczna zwarta welarna [g] lub prewelarna [ǵ] (przy upodobnieniu także [k])
g 103 U+0067
H 72 U+0048 bezdĽwięczna szczelinowa welarna [x] lub prewelarna [x́] (także [γ]); w wym. kresowej [γ γ́ x] lub [ɦ ɦ′ h]
h 104 U+0068
I 73 U+0049 samogłoska przednia wysoka [i], [j], [ji] (po samogł.), zmiękczenie spółgłoski poprzedzaj±cej
i 105 U+0069
J 74 U+004A półsamogłoska palatalna [j]
j 106 U+006A
K 75 U+004B bezdĽwięczna zwarta welarna [k] lub prewelarna [ḱ] (przy upodobnieniu także [g])
k 107 U+006B
L 76 U+004C dzi±słowa boczna [l], spalatalizowana [l′]
l 108 U+006C
M 77 U+004D nosowa wargowa [m m̦], spalatalizowana [m′]
m 109 U+006D
N 78 U+004E nosowa zębowa [n] lub dzi±słowo-podniebienna [ń] (przy upodobnieniu także [n̦ ṇ ŋ́ ŋ w̃])
n 110 U+006E
O 79 U+004F samogłoska tylna ¶rednia zaokr±glona [o] (między spółgł. miękkimi ¶redniowysoka [ȯ])
o 111 U+006F
P 80 U+0050 bezdĽwięczna zwarta wargowa [p], spalatalizowana [p′] (przy upodobnieniu także [b])
p 112 U+0070
Q 81 U+0051 tylko w wyrazach obcego pochodzenia
q 113 U+0071
R 82 U+0052 wibrant dzi±słowy [r r̦], spalatalizowany [r′]; rz [ľ ą rz]
r 114 U+0072
S 83 U+0053 bezdĽwięczna szczelinowa zębowa [s], spalatalizowana [s′], [¶] (przy upodobnieniu także [z]); sz [ą ľ]
s 115 U+0073
T 84 U+0054 bezdĽwięczna zwarta zębowa [t], spalatalizowana [t′] (przy upodobnieniu także [d ṭ])
t 116 U+0074
U 85 U+0055 samogłoska tylna wysoka zaokr±glona [u], między miękkimi [ü], półsamogłoska [w]
u 117 U+0075
V 86 U+0056 tylko w wyrazach obcego pochodzenia
v 118 U+0076
W 87 U+0057 dĽwięczna szczelinowa wargowo-zębowa [v], spalatalizowana [v′] (przy upodobnieniu także [f])
w 119 U+0077
X 88 U+0058 tylko w wyrazach obcego pochodzenia
x 120 U+0078
Y 89 U+0059 samogłoska centralna wysoka niezaokr±glona [y]
y 121 U+0079
Z 90 U+005A dĽwięczna szczelinowa zębowa [z], spalatalizowana [z′], [Ľ] (przy upodobnieniu także [s])
z 122 U+007A
znaki narodowe
Ó 211 U+00D3 [u] (w staropolskim [ȯ])
ó 243 U+00F3
Ą 260 U+0104 dyftong nosowy [ow̃] (przy upodobnieniu także [om on oṇ oń oŋ́ oŋ o])
ą 261 U+0105
Ć 262 U+0106 bezdĽwięczna afrykata dzi±słowo-palatalna [ć] (przy upodobnieniu także [ʒ́])
ć 263 U+0107
Ę 280 U+0118 dyftong nosowy [ew̃] (przy upodobnieniu także [em en eṇ eń eŋ́ eŋ e])
ę 281 U+0119
Ł 321 U+0141 półsamogłoska labiowelarna [w w̦], w dawniejszej wymowie welaryzowana zębowa boczna [ł ł̦]
ł 322 U+0142
Ń 323 U+0143 nosowa dzi±słowo-podniebienna [ń ń̦] (przy upodobnieniu także [j̃])
ń 324 U+0144
Ś 346 U+015A bezdĽwięczna szczelinowa dzi±słowo-palatalna [¶] (przy upodobnieniu także [Ľ])
ś 347 U+015B
Ź 377 U+0179 dĽwięczna szczelinowa dzi±słowo-palatalna [Ľ] (przy upodobnieniu także [¶])
ź 378 U+017A
Ż 379 U+017B dĽwięczna szczelinowa dzi±słowa [ľ] (przy upodobnieniu także [ą])
ż 380 U+017C
symbole używane w transkrypcji
c 99 U+0063 IPA: bezdĽwięczna zwarta palatalna (błędnie AS [ḱ])
AS: bezdĽwięczna afrykata zębowa (= IPA [ʦ̑])
h 104 U+0068 IPA/AS: bezdĽwięczna szczelinowa laryngalna
AS: (nieprecyzyjnie) dĽwięczna (= IPA [ɦ])
x 120 U+0078 IPA/AS: bezdĽwięczna szczelinowa welarna (= AS [χ])
ã 227 U+00E3 IPA/AS: nosowe a (= AS [±])
ä 228 U+00E4 AS: przednie a (= IPA [æ] lub [a̟])
æ 230 U+00E6 IPA: przednie a (= AS [ä])
ç 231 U+00E7 IPA: bezdĽw. szczelinowa palatalna (błędnie AS [x́])
õ 245 U+00F5 AS: nosowe o (= AS [ǫ], IPA [ɔ̃])
ü 252 U+00FC AS: bardziej przednie (centralne) u (= IPA [ʉ])
ą 261 U+0105 AS: nosowe a (= IPA [ã])
č 269 U+010D AS: bezdĽwięczna afrykata dzi±słowa (= IPA [ʧ̑])
ė 279 U+0117 AS: ¶cie¶nione e (= IPA [e])
ę 281 U+0119 AS: nosowe e (= IPA [ɛ̃])
ĩ 297 U+0129 IPA/AS: nosowe i (= AS [į])
į 303 U+012F AS: nosowe i (= IPA [ĩ])
ŋ 331 U+014B IPA/AS: nosowy sonorant welarny
ą 353 U+0161 AS: bezdĽwięczna szczelinowa dzi±słowa (= IPA [ʃ])
ũ 361 U+0169 IPA/AS: nosowe u (= AS [ų])
ų 371 U+0173 AS: nosowe u (= IPA [ũ])
ž 382 U+017E AS: dĽwięczna szczelinowa dzi±słowa (= IPA [ʒ])
ǫ 491 U+01EB AS: nosowe o (= IPA [ɔ̃])
ǯ 495 U+01EF AS: dĽwięczna afrykata dzi±słowa (= IPA [ʤ̑])
ȯ 559 U+022F AS: ¶cie¶nione o (= IPA [o])
ȵ 565 U+0235 IPA: nosowa dzi±słowo-podniebienna (= AS [ń])
ɔ 596 U+0254 IPA: półotwarta samogł. tylna zaokr±glona (=AS [o])
ɕ 597 U+0255 IPA: bezdĽwięczna szczelinowa dzi±sł.-podn. (= AS [¶])
ɛ 603 U+025B IPA: półotwarta samogłoska przednia (= AS [e])
ɟ 607 U+025F IPA: dĽwięczna zwarta palatalna (błędnie AS [ǵ])
ɦ 614 U+0266 IPA/AS: dĽwięczna szczelinowa laryngalna
ɨ 616 U+0268 IPA: wysoka niezaokr. samogł. centralna (= AS [y])
ɫ 619 U+026B IPA: welaryzowana zębowa boczna (= AS [ł])
ɲ 626 U+0272 IPA: nosowy sonorant palatalny (błędnie AS [ń])
ʃ 643 U+0283 IPA: dĽwięczna szczelinowa dzi±słowa (= AS [ą])
ʉ 649 U+0289 IPA: samogłoska centralna wysoka zaokr. (= AS [ü])
ʎ 654 U+028E IPA: palatalna boczna (błędnie AS [l′])
ʑ 657 U+0291 IPA: dĽwięczna szczelinowa dzi±sł.-podn. (= AS [Ľ])
ʒ 658 U+0292 IPA: dĽwięczna szczelinowa dzi±słowa (= AS [ľ])
AS: dĽwięczna afrykata zębowa (= IPA [ʤ̑])
ʝ 669 U+029D IPA: dĽwięczna szczelinowa palatalna (błędnie AS [γ́])
ʣ 675 U+02A3 IPA: dĽwięczna afrykata zębowa (= AS [ʒ])
ʤ 676 U+02A4 IPA: dĽwięczna afrykata dzi±słowa (= AS [ǯ])
ʥ 677 U+02A5 IPA: dĽwięczna afrykata dzi±słowo-podnieb. (= AS [ʒ́])
ʦ 678 U+02A6 IPA: bezdĽwięczna afrykata zębowa (= AS [c])
ʧ 679 U+02A7 IPA: bezdĽwięczna afrykata zębowa (= AS [č])
ʨ 680 U+02A8 IPA: bezdĽwięczna afrykata dzi±sł.-podnieb. (= AS [ć])
ʲ 690 U+02B2 IPA: palatalizacja (= AS [′])
697 U+02B6 AS: spółgłoska spalatalizowana (= IPA [ʲ])
 ́ 769 U+0301 AS: spółgłoska miękka: [ḱ ǵ x́ γ́ ʒ́] (= IPA [ ̟] or [ʲ])
 ̃ 771 U+0303 IPA/AS: samogłoska nosowa: [ɛ̃ ẽ ɔ̃ ɨ̃] (= AS [ ̨])
 ̇ 775 U+0307 AS: samogłoska o wyższej artykulacji: [ė ȯ]
 ̑ 785 U+0311 IPA: łuk w afrykatach [ʦ̑ ʣ̑ ʧ̑ ʤ̑ ʨ̑ ʥ̑]
 ̟ 799 U+031F IPA: artykulacja bardziej przednia (= AS [ ́])
 ̣ 803 U+0323 AS: artykulacja dzi±słowa: [ṭ ḍ ṇ] (= IPA [ ͇])
 ̥ 805 U+0325 IPA: artykulacja bezdĽwięczna (= AS [ ̦])
 ̦ 806 U+0326 AS: artykulacja bezdĽwięczna (= IPA [ ̥])
 ̨ 808 U+0328 AS: samogłoska nosowa: [y̨] (= IPA [ ̃])
 ̯ 815 U+032F AS: półsamogłoska ([i̯] = IPA [j]; [u̯] = IPA [w])
 ͇ 839 U+0347 IPA: artykulacja dzi±słowa (= AS [ ̣])
 ͡ 865 U+0361 IPA: łuk ł±cz±cy w afrykatach [t͡s d͡z t͡ʃ d͡ʒ t͡ɕ d͡ʑ]
γ 947 U+03B3 IPA/AS: dĽwięczna szczelinowa welarna
χ 967 U+03C7 AS: bezdĽwięczna szczelinowa welarna (= IPA [x])
7869 U+1EBD AS: nosowe e (= AS [ę], IPA [ɛ̃])
7929 U+1EF9 AS: nosowe y (= AS [y̨], IPA [ɨ̃])


Ci±g dalszy: polskie fonemy


Strona głównaGramatyka polska

2008-02-21